گمیشان شهرقدیمی وتاریخی ترکمن نشین گلستان

گمیشان شهرقدیمی وتاریخی ترکمن نشین گلستان

شهرستان گمیشان

گُمیشان یا کمیش‌ دپه یکی از شهرستان های استان گلستان می‌باشد. این شهر در شمالی ترین قسمت حاشیه شرقی دریای خزر قرار دارد و از طرف شمال به کشور ترکمنستان،از جنوب به بندرترکمن،از شرق به آق قلا و از طرف غرب به دریای خزر ختم می شود.

این شهر با بندر ترکمن حدود ۱۹٫۵ کیلومتر فاصله دارد.کمیش دپه در سال ۸۸ از شهرستان ترکمن جداشده و «شهرستان گمیشان» نامیده شد.

نام محلی شهر کمیش دپه از واژه ترکمنی کُمیش‌ دَفه گرفته شده و به معنی «تپه نقره‌ای» است. این شهر یکی از قدیمی ترین شهرهای ترکمن نشین شمال ایران می باشد که پیشینه تاریخی کهنی دارد.

محمدعلی شاه قاجار قبل از مهاجرت به اودسا واقع در روسیه (به توپ بستن مجلس)، مدتی در این شهر اقامت داشته است لازم بذکراست تمام جمعیت شهرگمیشان را ترکمن ها تشکیل می دهند.

 سوابق تاریخی گمیشان

منطقه ای که کمیش‌ دپه در آن پدید آمده از زمان اشکانیان تا دوران اخیر تامین کننده بخشی از نیازهای قاره اروپا بوده است و به شواهد برخی از متون تاریخی رودخانه گرگان از طریق کمیش‌ دپه به دریای خزر وارد می شد.

مسیر قدیمی رودخانه گرگان در لبه جنوبی تپه " کوره سو " معروف به " کهنه گرگان " و ادامه آن به بنام " پرسی آقن " از وسط کمیش‌ دپه گذشته و به دریای خزر می ریزد .

کمیش‌ دپه در اوج شکوفایی جزیره آبسکون ، انتهای راه خاکی و آغاز راه آبی جاده ابریشم در قسمت آسیایی بوده است . 

قبل از شکل گیری کمیش‌ دپه به شکل امروزی حداقل سه اثر مهم که قدمت آنها به قبل از اسلام می رسند در نزدیکی آن شهر وجود دارند که در بوجود آمدن شهر مخصوصا" دیوار دفاعی بی تاثیر نبودند .

از آن جمله به آثار کمیش‌ دپه جیک ، تپه کوره سو ( دوره تاریخی اسلامی ) و دیوار دفاعی گرگان ( قزل آلانگ ) مربوط به دوره ( پارت و ساسانی ) اشاره نمود که  قدمت کمیش‌ دپه به شکل امروزی به زمان قاجار و پهلوی اول می رسد.

محله های شهر گمیشان

خوزینی‌ها؛؛دیه جی ها؛؛قرینجیک ها؛؛کلته ها

اقتصاد شهرستان گمیشان

گمیشان در گذشته تمام امکانات یک شهر از قبیل بندر تجاری،گمرکخانه،شهربانی،شهرداری
 و... را دارا بود ولی با رویکار آمدن دولت پهلوی با بی مهری رضاخان مواجه می شود و تمام امکانات این شهر را به بندر شاه(بندر ترکمن فعلی) منتقل می کند


از آن پس کمیش‌ دپه به شهری متروکه تبدیل می شودوپس از پیروزی انقلاب اسلامی و پس از سالیان طولانی در سال 88 به شهرستان تبدیل می شود ولی همچنان با وجود شهرستان شدن این شهر پیشرفت چندانی نمی کند.


اقتصاد شهر در حال حاضر بر اساس تولید فرش و گلیم، صیادی وتولید خاویار، کشاورزی
وصنایع دستی رونق دارد.بیشتر مردم این شهر به کار صیادی وکشاورزی مشغولند .


بزرگترین سایت پرورش میگو در شمال کشوردر این شهرستان می باشد.

 دیدنی های شهرگمیشان

از دیدنی‌های این شهر خانه‌های چوبی دو طبقه می باشد که قدمت بعضی از آنها به دوران قاجار می رسد.دیوار دفاعی گرگان مربوط به دوره ساسانیان که از شهرستان کلاله آغاز می‌شود با طی حدود دویست کیلومتر در این شهرستان به دریا منتهی می‌شود.

این دیوار بزرگترین دیوار جهان پس از دیوار چین است. تالاب بین المللی گمیشان یکی از زیباترین تالاب های شمال کشور در حاشیه شرقی دریای خزر می باشد که هر ساله پذیرای پرندگان مهاجر زیادی می باشد.

 

بازار هفتگی این شهر در روز چهارشنبه می باشد. تپه باستانی کوره سو در 4 کیلومتر غرب این شهر واقع است که اشیا تاریخی ارزشمندی از آن پیدا شده است.

تالاب بین المللی شهرستان گمیشان

تالاب "گمیشان" با ۲۰هزار هکتار وسعت در شرق گمیشان واقع شده که سالانه پذیرای گردشگران زیادی از سراسر کشور است. این تالاب با گسترش طولی جنوبی - شمالی است که ضلع جنوبی آن مصب رودخانه گرگان، مرز شمالی مصب رودخانه اترک و مرز غربی محدود به نواری از تپه‌های شنی است که این محل را از دریای خزر جدا میکند.

تالاب گمیشان علاوه بر تاثیر مثبت در آب و هوای منطقه زیستگاه بسیاری از گونه‌های جانوری و گیاهی بوده و طبق پژوهشهای انجام شده از غنای ژنتیکی برخوردار بوده و هنوز نیز مورد توجه دانش‌پژوهان در این زمینه است.

موقعیت نسبی جغرافیایی این تالاب نیز امکان توسعه فعالیتهای اکوتوریسم را در مقیاس وسیع ایجاد کرده است. از سوی دیگر با توجه به ویژگیهایی از قبیل میزان شوری و اتصال به دریا باید اکوسیستم‌های آبی تالاب گمیشان و نیز خلیج گرگان را جدا از دیگر اکوسیستم‌های آبی استان گلستان طبقه‌بندی کرد.

تالاب گمیشان در فصلهای مهاجرت پرندگان بخصوص در پاییز و زمستان پناهگاه امنی برای پرندگان بوده و مکانی ارزشمند برای تخم‌ریزی و زمستان‌گذرانی آنها است. درباره پرندگان آبزی این منطقه باید گفت که چنگر فراوانترین پرنده این تالاب است و نیز این محل یکی از زیستگاههای مناسب برای گونه‌های مرغابی، پلیکان و غازها است.

همچنین در این تالاب ۲۰گونه ماهی شناسایی شده که چهار گونه دارای ارزش بهره‌برداری اقتصادی بوده و بسیاری از گونه‌های ماهیان مانند کپور و کلمه برای تولیدمثل از اواخر زمستان تا اواسط بهار به‌این منطقه مهاجرت میکنند

 

 ایام به کامتان باد

محمدرضا افراز-مزرعه کتول

/ 0 نظر / 123 بازدید