بندرگز بندرتاریخی استان گلستان-ایران

بندرگز بندرتاریخی استان گلستان-ایران

شهربندر گز

بندرگز در منتهی‌الیه غرب استان گلستان و در فاصله ۴۲ کیلومتری شهر گرگان واقع شده است.در همسایگی این شهر ، شهرهای بندرترکمن (بندرشاه ) بهشهر ( اشرف البلاد ) و گرگان ( استراباد ) قرار دارند.

از شمال به خلیج گرگان و شبه جزیره میانکاله در دریای خزر، از شرق به کردکوی، از غرب به گلوگاه و بهشهر، و از جنوب به نواحی جنگلی کوههای جهان مورای رشته کوه البرز محدود شده است.

بندر گز در نقشه‌ای روسی در کنار خلیج استرآباد

براساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان بندر گز شامل دو شهر  بندرگز و نوکنده  و دو بخش مرکزی و نوکنده و چهار دهستان انزان غربی و شرقی، بنفشه تپه و لیوان و ۲۵ روستا است. این شهرستان به لحاظ وسعت، کوچکترین مساحت را در میان شهرستان های استان دارا می باشد.

وجود خلیج گرگان، شبه جزیره میانکاله و اسکه توریستی در شمال این شهرستان به عنوان یکی از مهمترین ذخیره گاههای زیست کره و پناه گاه حیات وحش و همچنین وجود جنگل های انبوه درختان پهن برگ در ضلع جنوبی، شهرستان بندر گز را از قطب های مهم گردشگری در غرب استان تبدیل نموده است.

گویش مردم شهربندرگز

باتوجه به اینکه بندر گز هم ازجمله شهرهای قدیمی استان مازندران بوده گویش مردم شهرستان بندرگزنیز زبان طبری مازندرانی می باشد واین گویش تا شهرستان گرگان ادامه دارد

پیشینه شهر بندر گز

بندرگز بطور قطع بیش از پانصد سال قدمت دارد. زیرا بر اساس نوشته‌های عارف دیهیم، شاه اسماعیل صفوی در زمان لشکرکشی به قصد تصرف سواحل شرقی دریای خزر، در هنگام مراجعت مدتی در قصبه کناره (بندرگز امروزی) اطراق نمود. اقامت وی در این قصبه مصادف می‌شود با یک حادثه بزرگ آتش سوزی که به‌دستور شاه اسماعیل سربازان لشکر به کمک مردم شتافتند و آتش را خاموش نمودند.

سینمای قدیمی سوخته شهر بندرگز

 

قصبهٔ کناره، بعدها در دوره کریم خان زند به‌علت ارتباط با روسیه تزاری که در شمال وجود داشت مورد توجه قرار می‌گیرد و با مهاجرت عده ای از اهالی روستاهای اطراف به این ناحیه، بر تعداد خانه‌ها و دکان‌های چوبی اضافه شد. در حدود سال‌های ۱۲۰۰ شمسی، مردم گز (انزان) که از گذشته‌های دور برای ماهیگیری پس از طی چهار کیلومتر راه به ساحل این دریا می‌آمدند، برای همیشه در این منطقه ساکن شدند تا هستهٔ اولیه شهر بندرگز را بنیان بگذارند

بندرگز (بندر جز) از دوران قاجار با ایجاد یک تجارتخانه (انبار بزرگ کالا) توسط روس‌ها در زمان محمد شاه (۱۲۳۶ ه.ق) ؛؛قطب مهم اقتصادیتجاری منطقه استراباد محسوب می‌شد. مدتی بعد در اوایل حکومت ناصرالدین شاه با احداث یک اسکله چوبی و عامل شعبه بانک استقراضی روس این بندراز یک سو به استراباد، دامغان، شاهرود، مازندران، و تهران و از سوی دیگر با چرکن، بادکوبه و هشترخان روسیه در تماس تجاری بود. از همین تاریخ مهاجرت از شهرهای روسیه به‌سوی بندرگز آغاز گردید که ارامنه بیشترین تعداد مهاجرین را تشکیل می‌دادند.

 با احداث راه آهن سراسری و ورود آن در سال ۱۳۰۶ه.ش به بندرگز، حمل و نقل کالا به نقاط دیگر ایران راحت تر و تجارت رونقی مضاعف یافت؛ اما چند سال بعد با برپا شدن شهر بندر ترکمن، و تاسیس اسکلهٔ دریایی بزرگ آن، هم چنین عقب نشینی آب دریا در ساحل بندرگز، دوران رونق تجاری و اقتصادی بندرگز به مرور روند افول را در پیش گرفت و ضربهٔ سنگین بر زندگی اهالی این ناحیه وارد نمود. از آن مقطع جمعیت غالب مردم به کشاورزی روی آوردند.

ایستگاه راه آهن شهربندرگز

تاریخ تاسیس برخی از مراکز مهم شهربندرگز

بندرگز سابقه کمی در رویداد شهر نشینی ندارد، به همین علت مراکز اداری، آموزشی و اقتصادی مهمی از گذشته‌های دور در بندرگز بنا گردیده که از مهمترین آن‌ها عبارت است:

  1. - اولین مدرسه ابتدایی در سال ۱۲۸۷
  2. - اولین دبیرستان در سال ۱۳۰۷
  3. - ساختمان گمرک در سال ۱۲۸۱ (با طراحی مهندسین بلژیکی)
  4. - نظمیه (شهربانی) در سال ۱۲۹۰
  5. - معارف (آموزش و پرورش) در سال ۱۲۹۳
  6. - اولین کارخانه پنبه پاک کنی ۱۲۹۴ (توسط یک بازرگان تبعه روس احداث گردید)
  7. - کارخانه برق حرارتی ۱۲۹۶ (توسط یک بازرگان به نام قاسم اف وارد )
  8. - دومین کارخانه پنبه پاک کنی ۱۲۹۸ (توسط یک بازرگان روس خریداری و در سه بخش پنبه پاک کنی، روغن کشی و صابون پزی تا سال‌های ۱۳۳۰ مشغول به فعالیت بود)
  9. - بلدیه (شهرداری) ۱۳۰۵
  10. - مالیه (اداره دارایی) ۱۳۰۶
  11. - سجل احوال ۱۳۰۷
  12. - اداره پست و تلگراف و تلفن مغناطیسی ۱۳۰۷
  13. - بانک ملی

 

  شهرداری شهربندرگز

ساختمان شهرداری بندرگز که در سمت شمال شرقی میدان راه آهن قرار گرفته است،در تیر ماه 1315 شمسی احداث و دارای دو طبقه تحتانی و فوقانی و تالار اجتماعات و اتاق های متعدد می باشد.


این ساختمان توسط مهندسین آلمانی و ایرانی ساخته شده است و از استحکام و زیبایی خاصی برخور دار است به طوری که یکی از ساختمان های بسیار زیبای بخش بندرگز به شمار می رود.

آثار و بناهای تاریخی شهربندرگز

در منطقه بندرگز آثار تاریخی مهمی وجود داردکه عبارتست:

  1. - آستان مبارک امام زاده علیرضا " ( روستای سرطاق)"
  2. - جر کلباد (غرب روستای کهنه کلباد)
  3. - خرابه‌های آتشکده قدیمی (جنوب شرقی روستای کهنه کلباد)
  4. - مار قلعه (جنوب شرقی لیوان شرقی)
  5. - قدیم قلعه (شمال سر محله)
  6. - عروس قلعه (جنوب گلفراو سوته ده)

تپه‌های باستانی شهربندرگز

گرگ تپه ( جنوب شرق روستای سرطاق)دین تپه (جنوب کهنه کلباد)، بزغاله تپه (شمال کهنه کلباد)، تپه عبدالهی (شمال کهنه کلباد)، تپه سنان خانه سر (بین نوکنده و تلور)، تپه در دار لته (جنوب نوکنده)، کافر تپه (بین مزنگ و بنفش تپه)، تپه سوت کاپا (بین دشتی کلاته و استون آباد)، قله تپه (شرق وطنا)

جاذبه های تاریخی و فرهنگی شهر بندرگز :

جر کلباد، آثارآتشکده قدیمی در شرق روستای کهنه کلباد، مارقلعه، قلعه سر تپه، تپه های تاریخی کافر تپه کهنه کلباد، تپه گل افرا، ورگدین تپه، سنان تپه، امامزاده حبیب الله، امامزاده سفید چال، امامزاده علیرضا سر طاق، ساختمان دادگستری، کافر قلعه، قلعه سر محله، کهنه قلعه، قلعه نوده تپه، عروس قلعه، امامزاده ابراهیم، راه آهن بندرگز، گمرک بندر گز

جاذبه های طبیعی شهربندرگز:

خلیج گرگان ( در ضلع شمالی شهرستان )، شبه جزیره میانکاله، اسکله توریستی بندرگز، چشمه قلقلی توسکا چشمه، جنگل باغو، سیکاپل، فانوس دریایی، گمرک بندرگز

 

موفق وپیروزباشید

محمدرضا افراز-مزرعه کتول

/ 0 نظر / 62 بازدید