معرفی هنرمندان و نخبگان منطقه کتول

استاد زنده یاد علی اصغر اصلانی کتولی معروف به « اکبر کتول »

استاد زنده یاد علی اصغر اصلانی کتولی معروف به « اکبر کتول » ، فرزند درویشعلی ، در روز اول خردادماه سال 1319 هجری شمسی در روستای پیچک محله کتول دیده به جهان گشود .

اکبر کتول ، بزرگ مرد موسیقی کتولی ، با خدمات ارزنده ای که به این هنر نمود برای همیشه در تاریخ هنر این منطقه ماندگار شد . این استاد برجسته با همراهی « سید احمد حسینی» از بانیان انجمن موسیقی کتول بودند . اکبـر کتـول سـرآمـد « نـی نوازان » کتول بوده است . نواختن نی را درسن ده سالگی از زنده یاد استاد حسن خدادادی آموخت .

  این هنرمند سازنده ی « دوتار » های کتولی نیز بود که پس از اتمام و ساخت هر دوتار ، با همان دوتار نوازندگی می کرد. در جشنـواره ی موسیقـی نواحی ایران به سـال 1379 هجری شمسی که در کرمان برگزار شد ، به‌عنوان یکی از داورهای جشنواره انتخاب گردید .

امروز آثار این هنرمنـد بـزرگ ، گـنجینه ای از هنـر کتـولی را به یـادگـار گذاشته است . این نابغه ی موسیقی کتولی در روز بیست و سوم آبان ماه سال 1379 هجری شمسی از دار فانی  رخت بربست و در امامزاده روستای الازمن کتول به خاک سپرده شد .

یادش گرامی باد .

استاد علی اکبر اصلانی کتولی

استاد علی اکبر اصلانی کتولی فرزندحاج قربان به‌سال‌1333‌هجری‌شمسی‌در‌روستای پیچک محله‌کتول پای به عرصه هستی نهاد . این هنرمند برجسته در خانواده ای متولد شد که همگی اهل هنر بودند . مخصوصاً پدر بزرگوار او یکی از بهترین خوانندگان زمان خود به شمار می رفت . عموی او استاد زنده یاد « شعبان اصلانی کتولی » نیز هنرمند قابلی بود .

علی اکبر در وصف این بزرگواران می گوید : « صدای پدرم پخته و دلنشین و صدای عمویم دلنواز بود. هردوبه مقام های موسیقی کتولی تسلط داشتند » . علی اکبر دارای صدایی رسا ، روح انگیز و سوزناک است.اوهم اکنون به عنوان یکی از چهره های مشهور موسیقی در منطقه‌ی کتول مورد احترام همگان است .

 

استاد بید وکله کش منطقه کتول ابراهیم افراز

دراستان سرسبزگلستان درشهرستان علی آباد کتول درمنطقه کتول خواننده های محلی وکتولی بسیاروجوددارد که اکثرآنها گمنام هستندوآواز بیدوکله کش می سرایند .

استادگمنام ابراهیم افراز فرزنداسمعیل متولد1334اهل روستای مزرعه کتول می باشدکه اوهم مثل دیگرخواننده های کتول خوانندگی را ازاساتیدوبزرگان محل وپدربزرگوارش وفامیل ودوستان پدرش یادگرفته ام.

درحوالی علی آبادکتول روستای مزرعه کتول که به تازگی به شهرمزرعه تبدیل شده خواننده ای تواناوبااستعدادوجوددارد که وی باگذراندن شصت سال ازعمربابرکتش هنوزهم صدای گرم ودلنشینی دارد که با گوش دادن به صدای دلنوازش آدم ها را به وجد وشادی می آورد .

درزمان قدیم به دلیل کارکشاورزی وگذراندن وقت وجلوگیری ازخستگی فراوان کسانیکه آوازخوان محلی بوده اند اقدام به آوازخوانی می نمودند وماهم چون بچه بودیم ازاین بزرگواران آوازخوانی محلی رایادمی گرفتیم که بنده هم ازسن 15سالگی خوانندگی راتمرین کردم ودر سن 20سالگی درمحل ومراسمات وشب نشینی ها بطوررسمی آوازخوانی می کردم .

درمنطقه کتول کسانی هستندکه خواننده محلی هستندولی اسمی ازآنان برسرزبانهانیست وما درمراسمات جهت شادکردن دل مردم بید وکله کش می خواندیم واکثرشعرها دروصف مولای متقیان وامامان وگاها" عاشقانه ودروصف عاشق ومعشوق می خواندیم که دراینخصوص دست مزد وهزینه ای هم نمی گرفتیم ودرواقع کسی کارتبلیغاتی هم بلدنبود وفقط ازطریق آشنایان یکدیگررابه مراسمات دعوت می کردیم ومی خواندیم.

استاد سید مجتبی حسینی، برجسته ترین سازنده ی دوتارکتولی

استاد سید مجتبی حسینی فرزند مصطفی به سال 1339 هجری شمسی در روستای بالاچلی به دنیا آمد . سید مجتبی صدایی دلنشین دارد . « دوتار » را شیرین‌می‌نوازد‌ و برجسته ترین سازنده ی دوتارکتولی در حال حاضر ، در منطقـه کتول می باشد .

او از دوران جوانـی موسیقـی کتولی را زیـر نظر اسـتادی بـزرگ چـون شادروان  اسماعیـل خـان معززی آغاز نمود و از مجـالست ومعـاشـرت هنرمنـدان بزرگ کتولی برخوردار گردید. این هنرمند بزرگ از سال 1357 هـ .ش ساخت انواع ساز را با علاقه فراوان شروع کرد. زنده یاد حسن خان معززی مشوق ایشان در ساخت « دوتار » بود .

استاد دوتار منطقه کتول جواد معززی

استاد جواد معززی فرزند اسماعیل خان ، به سال 1344 هجری شمسی در روستای مزرعه کتول ، تولد یافت . جواد یادگار اساتیدی چون حاج حسن خان و اسماعیل خان معززی می باشد. نوازندگی « دوتار » او یادآور دوتارنوازی پدربزرگ و پدر هنرمندش است .

پنجه ای زیبا و شیــرین، مضــراب هایی محکم و استوار و دارای سبکی خاص در دوتار نوازی می باشد.  نواختن دوتار و آشنایی با مقام های کتولی را ابتدا نزد پدرش فرا گرفت . پدر بزرگش حاج حسن خان معززی مشوق او در دوتار نوازی بوده است . استاد معززی دوتار را ساز عشق و زندگی معنی می کند و در زندگی خود جایگاه خاصی را برای آن قائل است. این هنرمند برجسته و فروتن منبع گرانبهایی برای دوتار نوازان نسل حاضر کتول می باشد.

محمدرضا برزگر- پژوهشگر در حوزه موسیقی مقامی کتولی استان گلستان

محمدرضا برزگر در 18بهمن ماه 1354 خورشیدی در شهرستان علی آباد کتول دیده به جهان گشود. از نوجوانی با علاقه ی فراوان به فرهنگ و هنر کتول به خوشه چینی در باب موسیقی این خطه از سرزمین مادری خود پرداخت.

وی در اولین گام از سال 1370 با علاقه و پشتکار فراوان، هنر نوازندگی را نزد استاد سید احمد حسینی فرا گرفت و با تلمذ و مجالست با پیشکسوتان ساز و آواز منطقه کتول از جمله: زنده یاد علی اصغر اصلانی کتول(نی و آواز) ،زنده یاد عیسی فیوج (نقال و نوازنده کمانچه) ،استاد جواد معززی(نوازنده دوتار) و استاد علی اکبر اصلانی کتولی(آواز)  انبان ذهن خود ار با نغمات این هنر اصیل انباشت.

زنده یاد استاد شیرعلی شکری

خواننده ی توانا زنده یاد شیرعلی شکری فرزند محمدحسن ، در سال 1335 هجری شمسی در روستای بالاچلی به دنیا آمد . این هنرمند فروتن حنجره ی توانایی داشت و آوازهای کتولی را پخته می خواند و شعر را به جا در آواز به کار می برد .

هنر در خانواده ی آن مرحوم موروثی بوده است و برادران کوچکترش هم اکنون در هنرساز و  آواز کتولی فعالیت دارند . زنده یاد شیرعلی با اعتقاد به این که هنر یک ودیعه ی الهی است هرگز خود را آلوده ی موقعیت های کاذب نکرد و سرانجام در مهر ماه سال 1387 هجری شمسی دنیای فانی را ترک و روحش به گلشن رضوان پرواز نمود . روانش شاد .

استاد کربلایی علی حسین قنبری

هنرمند گرامی استاد کربلایی علی حسین قنبری فرزند علی محمد ، متولد سال1311 هجری شمسی روستای طاویر می باشد . این استاد یگانه موسیقی کتولی دارای سبکی خاص در اجرای موسیقی مقامی و منظومه های کتولی می باشد و بیشترین هنر نمایی او در ارائه ی نقالی های شیرین و دل انگیزی است که نمونه ای ناب از هنر خُنیایی و پرقدمت اقوام ایرانی محسوب می شود .

اجرای فاخر، اصیل و نافذ او در کنگره ی« گوسان پارسی » به سال1383 هـ . ش در تهران شگفتی و تحسین بی اندازه ی همه حضار کنگره ، اعم از موسیقی دانان ، هنرمندان و محققان را بر انگیخت . علی حسین خود را شاگرد زنده یاد استاد سید نعمت حسینی می داند و همیشه از او به نیکی یاد می کند . استاد قنبری تنها راوی حکایت هایی چون « کافر مسلمان » ، « قلعه ماران » و « چوپان و دختر باغبان » می باشد که نقل آن‌ها سینه به سینه از گذشتگان به او رسیده است و آوازهای « حقانی » و « امیری » را با ظرافت خاصی اجرا می کند .

زنده یاد استاد حسینعلی خسروی کتولی معروف به « حِسنَل »

یکی از نوادر موسیقی مقامی کتولی ، زنده یاد استاد حسینعلی خسروی کتولی معروف به « حِسنَل » ، فرزند قربان ، به سال 1299 هجری‌شمسی‌، در خانواده ای اهل هنردر روستای پیچک محله ی کتول چشم به جهان گشود .

زنده یاد حسینعلی خسروی  کتولی از هنرمندان برجسته موسیقی کتولی بوده که با« کمانچه » و « سرنـا » ی خـویش به جشن ها و مجالس شادی منطقه کتول حال و هوایی خاص می‌بخشید و همگان را مسرور مـی نـمود .

سهم وی درمعرفی‌«کمانچه»  کتولی برجسته است . اجرای دقیق و زیبای او ازنغمات کمانچه نشانه‌ی تبحّر اوست . اودر سرنا نوازی نیز ممتاز بود . با مرگ این هنرمند ، سرنا نوازی در کتول نیز از رونق افتاد . این استاد بزرگ موسیقی کتولی در روز پنجم فروردین ماه سال 1378 هجری شمسی دار فانی را وداع گفت و در امامزاده روستای الازمن به خاک سپرده شد . روحش شاد .

زنده‌‌یاد استاد حسن خدادادی معروف به « حسن کتول »


زنده‌‌یاد استاد حسن خدادادی معروف به « حسن کتول » ، فرزند خدابخش به سال 1287 هجری شمسی در روستای پیچک محله کتول به دنیا آمد . این استاد بزرگ برجسته ترین « نی نواز » قرن حاضر کتول بود .

شاگرد نامی آن مرحوم  زنده یاد« استاد اکبر کتول  » از ایشان به نیکی یاد می نمودند و در وصف استاد خود می فرمودند : « در منطقه ی کتول سال ها باید بگذرد تا مادری ، نی نوازی مانند حسن خدادادی را به ‌دنیا آورد ». حسن کتول مسلط به موسیقی کتولی و استادی برجسته درزمینه ی موسیقی کتولی بود . با صدای خوشی که داشت دوبیتی های کتولی را با زیبایی ترنم می کرد . موسیقی در خاندان او موروثی بوده است . برادر و فرزندانش از هنرمندان بـرجـسته کتـول بوده و هستند . نوای نی او عر فا نی بود  وهر شنونده ای را به تفکر وا می داشت . دست اجل در بیستم اسفندماه  سال 1355 هـ . ش این مرد نامی موسیقی کتول را به کام مرگ فرو برد . آرامگاه ایشان در مشهد مقدس می باشد .  یاد و خاطره ی او پیوسته در ذهن هنر دوستان کتول زنده است

زنده یاد استاد حاج حسن خان معززی

یکی از قدیمی‌ترین نوازندگان دوتار ‌کتولی ، زنده ‌یاد استاد حاج‌ حسن خان معززی فرزند عباس خان ، به سال 1272 هجری شمسی در روستای بالاچلی پای به عرصه وجود نهاد . حسن خان یادگار اوج دوره ی موسیقی مقامی کتول می باشد .

همت والای او در فراگیری دوتار موجب پیشرفت او گردید . او خود را شاگرد علی اصغر اصلانی ( علی اصغر کرد ) معرفی می نمود .

استاد حسن خان علاوه بر نواختن دوتار ، خواننده ی ماهری نیز بود تا آنجا که مبدع سبکی خاص در ساز و آواز موسیقی کتولی گردید و امروز شاگردان او با این سبک آشنایی دارند.

از این استاد آثار صوتی متعددی به جای مانده است . چراغ عمر پر برکت استاد معززی در سوم خردادماه سال 1367 هجری شمسی در روستای مزرعه کتول به خاموشی گرایید و در جوار امامزاده روستای ساورکلاته به خاک سپرده شد . یادش گرامی باد

استاد اسماعیل خان معززی

برجسته ترین نوازنده ی دوتار کتولی در قرن معاصر ، زنده یاد استاد اسماعیل خان معززی به سال 1314 هجری شمسی در روستای بالاچلی به دنیا آمد .شادروان اسماعیل خان فرزند و شاگرد حاج حسن خان معززی ، هنر گرانبهای خود را مدیون آموزش های پدر بزرگوارش بود .

این استاد فرزانه علاوه بر نواختن « دوتار » علاقه ی وافری به « تار » داشت و در سال 1333 هجری شمسی در تهران نزدآقای « معارفی » به فراگیری تار پرداخت . شاید یکی از دلایل تسلط او به ساز دوتار همین آموزش و یادگیری سنتی بوده است .  اسماعیل خان در اجرای نغمات کتولی مهارت ویژه ای داشت . این استاد را می توان « پدر دوتارنوازی کتولی » دانست . استاد اسماعیل خان نماد هنر دوتارنوازی در کتول محسوب می شود .

استاد عیسی فیوج

روزگارانی نه چندان دور در منطقه کتول پیرمردی سالخورده در کنار ما در عسرت و تنگدستی و البته با دریا دلی زندگی میکرد.آفریننده و راوی منظومه عباس گالش استاد عیسی فیوج.بزرگی که در کوچه وبازارهای گرگان و علی آباد کتول برای گذران امورات زندگی ساده و بی آلایش خود به نوازندگی می پرداخت.

مردی که در که در دوران جوانی در اکثر جشن ها و مجالس عروسی و شب نشینی های منطقه شرکت داشته و به نقل و قصه خوانی و شاد کردن دل های مردم مشغول بود. بله! استاد عیسی فیوج یادگار نقالی کشور و منطقه کتول  که شهرتش تمام نقاط کشور را طی نموده بود در آخرین سالهای زندگی خود دغدغه معیشت داشت و این دغدغه،وی را مجبور به عرضه هنر ناب خود در کوچه و بازار برای مردمانی میکرد که نه میدانستند در کنج دلش منظومه عباس گالش جا خوش کرده است و نه میدانستند وی یادگار آخرین نسل  نقال خوان ها ی کشور میباشد.بی دلیل نیست که یکی از مرشد های نقالی آرزو میکند کاش نقالی از بین میرفت چرا که این مردم قدرش را نمیدانند.

عیسی فیوج رفت و مخزنی از هنر و تاریخ شفاهی منطقه کتول که یادگار نیاکان ما بود را با خود برد و افسوس که هیچکس قدرش را ندانست و از آن دردناک تر که بعد از مرگش نیز کسی نفهمید که چه گنجینه ای را از دست داده ایم.

 استاد کربلایی قربانعلی اصلانی کتولی معروف به « قربو »

استاد کربلایی قربانعلی اصلانی کتولی معروف به « قربو » ، فرزند شیرعلی ، به سال 1317 هجری شمسی در روستای پیچک محله کتول به دنیا آمد . صدای گرم و دلنشین این استاد گرانقدر او را بعنوان یکی از نام آورترین چهره های هنر موسیقی مقامی کتولی معرفی نموده است .

تسلط به مقام های کتولی و شناساندن آن ها به هنرمندان جوان یکی از بهترین تأثیرات او بر نسل امروز می باشد . او از جمله هنرمندانی است که نغمه های دلنوازش یاد آور دوتار نوازی حسن خان و اسماعیل خان است .

استاد سید جواد حسینی

سید جواد حسینی فرزند سید مصطفی به سال 1351 هـ . ش در خانواده ای هنردوست که همگی با موسیقی آشنا بودند ، در روستای بالاچلی متولد شد . سیدجواد ازنوجوانی‌مقدمات دوتار را نزدبرادرش‌استاد‌سیدمجتبی‌حسینی فرا گرفت.

وی به مدد استعداد ، هوش سرشار و با تمرین و ممارست بسیار ، به یکی از نوازندگان چیره دست دوتار کتولی مبدل گشت . سبک دوتار نوازی سید جواد منحصر بفرد می باشد .. دارای پنجه ای شیرین است و دوتار را بسیار زیبا می نوازد . در اکثر محافل و مجالس هنری منطقه کتول شرکت دارد و مردم منطقه از هنر نوازندگی او لذت می‌برند . ایشان به همراه گروه‌های مختلف‌موسیقی‌مقامی‌کتولی از سال 1370 هـ . ش تا کنون در اغلب جشنواره های موسیقی مقامی ایران شرکت کرده است . قبل از وفات استاد اسماعیل خان معززی چند صباحی نیز برای تکمیل نوازندگیِ دوتار کتولی نزد استاد معززی تلمّذ نمود . استاد معززی از ایشان به عنوان یکی از نوازندگان برجسته و آینده دار موسیقی کتولی یاد می نمود . سید جواد علاوه بر نوازندگی در ساخت ساز نیز تبحر دارد . هم اکنون این هنرمند برجسته ، در امر آموزش دوتار کتولی به نسل حاضر مشغول فعالیت می باشد .

باتشکرازجناب محمدرضا برزگر-گروه موسیقی نجوای کتول

باتشکر ازجناب مهدی دوستی -یرتا فرهنگ وهنر کتول

موفق وپیروزباشید

محمدرضا افراز-مزرعه کتول


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: معرفی هنرمندان و نخبگان کتول , معرفی هنرمندان و نخبگان کتول-گلستان , استاد بید وکله کش منطقه کتول ابراهیم افراز , خوانندگان محلی منطقه کتول


تاريخ : ۱۳٩۳/۸/٢٦ | ٧:۱٩ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدرضا افراز | نظرات ()
.: Weblog Themes By M a h S k i n:.